/  (ne)poznate INFOrmacije  /  Palilula
(ne)poznate INFOrmacije, stari novi beograd

Palilula

Ime Palilula datira s početka XIX veka.Tada je u sadašnjem starom delu Beograda bilo zabranjeno pušenje jer su skoro sve kuće bile od drveta i samim tim lako zapaljive. Ljudi su odlazili van „centra“  kako bi zapalili cigaretu – najčešće na prostor današnje Palilule. A mi se sada bunimo što ne sme u kancelarijama da se zapali cigareta. Zamislite da oko 12h, kada su otprilike pauze na poslu, kolone ljudi sa Terazija, Obilićevog venca,Trga, iz Kneza ili Strahinjića upute ka hali Pionir – čisto da bi uzeli koji dim. 😀

Na osnovu prvog plana za regulaciju beogradskih sokaka i krajeva iz 1840. na prostoru današnje Palilule prosečene su veoma široke ulice, tako da nije bilo straha od eventualnog požara. Zbog strastvenih pušača koji su šetali krajem držeći lule u rukama, kraj je zadržao naziv Palilula.

Međutim, postoji i priča o jednom poljskom piscu koji je posetio Beograd sredinom XIX veka i koji je tada zapisao da je Palilula groblje s malom crkvom, nedaleko od Beograda, a da je tu nekada stanovao grnčar koji je pravio lule od pečene gline, pa kako su njega zvali Pali-lula, tako je čitav kraj nazvan po njemu.

 

U vreme austrijskog osvajanja Beograda 1717. Palilulu su naselili Nemci. Tu su se nalazili dvor princa Aleksandra Virtemberškog i uprava varoši,  ali je posle smene osvajača kada su Turci ponovo osvojili Beograd, čitav kraj raseljen.

 

Od 1830. počelo je plansko naseljavanje Palilule po naredbi kneza Miloša preseljenjem Savamalaca, ali i naseljavanjem pridošlica iz Leskovca, Niša, Vranja, Bujanovca i ostalih krajeva južne i istočne Srbije koji su se bavili zemljoradnjom.

Tada je i zbog ove priče glavna ulica na Paliluli nazvana Baštovanska. Knez Miloš je sagradio kasarnu na Paliluli, a za vreme druge vladavine odredio je mesto za izgradnju bolnice. To je bila prva gradska bolnica koja postoji i danas na uglu Džordža Vašingtona i Palmotićeve.

Bulbulder je predstavljao najlepši deo Palilule pod voćnjacima i baštama, u dolini potoka koji je ka Dunavu proticao današnjom Cvijićevom ulicom i ulicom Dimitrija Tucovića. Tu dolinu Turci su nazvali Bulbulder (slavujeva dolina) po čemu je ovaj kraj povremeno nazivan Slavujevac.

Vrlo često, još sa Zvezdare, spuštajući se Tršćanskom ka Dimitrija Tucovića pokušavam da zamislim nekadašnju Palilulu. I dok stojim na onom najdosadnijem semaforu, od ljudi koji šetaju trotoarom u Dimitrija Tucovića zamišljam Savamalce koji psujući kneza Miloša zbog preseljenja užurbano idu ka Bulbuderu i potoku kod sadašnjeg nadvožnjaka. Pretpostavljam da su se u toj dolini okupljali kako bi pričali o stvarima koje ih tište i muče.

Polako prolazim taj nadvožnjak i nakon 100-ak metara stajem. Uključujem „sva četiri“ dok moj drug „Palilulac“ ne uđe u kola, nastavljamo vožnju pravo ali na kratko, jer na raskrsnici sa Jaše Prodanović skrećem desno. Minut-dva nakon skretanja nestrpljivo tražim parking, jer se tu nalazi jedan od boljih palilulskih restorana, gde nas naš prijatelj sačekuje sa jagerom i rakijom. Ulazim u naš kutak i shvatam da su svi već odavno stigli. Iako sam „ostavio cigarete“ to ne znači da sam i cigare, pa u duhu naziva kraja i ja PALIM LULU. 😀

Evo par informacija o ulicama na Paliluli koje možda niste znali…

Nazivi ulica: sad i nekad

  • Bulevar despota Stefana do pre par godina 29. novembra: prvi naziv ulice bio je Baštovanska, jer je ulica formirana prosecanjem bašta.
  • Kraljice Marije i 27. Marta, do skoro samo 27.Marta: prvi naziv iz 1872. bio je Ratarska ulica (posle selidbe Savamalaca na Vidinski put da bi se bavili zemljoradnjom po odluci Kneza Miloša).
  • Ruzveltova: ova ulica se zvala „Put ka Novom groblju“, pa onda“Grobljanska;“
  • Mije Kovačevića: ova ulica predstavlja nastavak Ruzveltove; od Novog groblja do Višnjičke i u različitim periodima nosila je nazive: „Grobljanska“, „Admirala Pika“ i „Kosovski božuri“.
  • Takovska: ulica je bila podeljena na dva dela – deo od današnjeg Bulevara kralja Aleksandra do ulice 27. marta nosio je naziv Timočka, a od 27. marta do Cvijićeve ulice – Cigljarska, kasnije je nazvana Takovska. Ova ulica danas predstavlja granicu između opština Stari grad i Palilula.


Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInEmail this to someone

10 comments on "Palilula"

  1. txix
    Reply

    divan je tekst.

  2. Milutin
    Reply

    Vlado, mislim da znam koja je kafana u pitanju:)
    Vidimo se tamo ovih dana, verovatno u neki petak!

  3. Elpis
    Reply

    Super je tekst.. Lepo je procitati i saznati nesto novo o opstini u kojoj stanujes i koju si obisao uzduz i popreko ( zahvaljujuci infu xe,xe,xe i Ivani naravno) :) ja bih samo na celu ovu pricu dodao jos nesto – opstina Palilula je danas jedna od najvecih opstina u gradu i obuhvata veliki broj naselja tj prigradskih naselja..tako da ne treba zanemariti nas poznati deo grada “ca, ca, ca” (Borca, Ovca, Krnjaca, Kotez) i naravno PADINSKU SKELU odakle potice moja malenkost :) zatim Dusan Basta, Slobodan Rajkovic i jos drugi sportisti koji pisu stranice nase sportske istorije :) – jedna od tih prica je vezana za petak, 22.03 i gostovanje nase resprezentacije na Maksimiru i zato NAPRED MOMCI :) :) :)
    Sto se mene tice, ukoliko pobedimo, mozete me pronaci u jednom od meni dragih restorana sa LEVE STRANE DUNAVA http://www.011info.com/restorani-u-beogradu/borca-krnjaca-kotez-ovca
    Pa, SRECNO NA BILO!

  4. IG
    Reply

    Veoma lep tekst i dobre INFOrmacije!

  5. ivancica
    Reply

    Lep tekst…. :-) Zaista je lepo saznati nesto novo o opstini u kojoj stanujes i koja je lepa…..nisam pristrasna :-) :-)

  6. Marina
    Reply

    Tekst je sjajan! Svaka čast! Nego, zbog cega je na kraju naziv Palilula, zbog pušača ili poljskog pisca? :-) U svakom slučaju, uopšte više ne deluje loše što mogu ispred firme da zapalim cigaru :-)

  7. bojana
    Reply

    Fenomenalan text…….hvala na ovim informacijama, posebno jer je Palilula moja prva ljubav, tamo sam provela celo detnjstvo i isla u osnovnu skolu…..:) :)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *