/  (ne)poznate INFOrmacije  /  (Ne)poznate Terazije
(ne)poznate INFOrmacije, opšte informacije, stari novi beograd

(Ne)poznate Terazije

Početkom XIX veka, kada je Beograd bio prostor oivičen Savamalom, Obilićevim vencem, Stambol-kapijom do Dunava i brojao oko 6.000 stanovnika, Terazije, danas jedna od glavnih saobraćajnica Beograda, bile su baruština puna prljavštine, obrasla drvećem i trnjem. Tada su lovci išli u lov na divlje patke na Terazije, a jedan srpski pisac je zabeležio da su jedne hladne zime vukovi silazili do Terazija.  Zamislite sada da Vas sačeka izgladneli vuk na ulasku u hotel Moskvu ili Mc Donalds? :) Da bi proširio Beograd i izvan Savamale, knez Miloš je za svoje prve vladavine naredio da se zanatlije isele iz Savamale i da nasele prazan prostor koji se pružao od Stambol-kapije ka Slaviji.

Niko nije hteo da ide iz starog kraja. Po naredbi kneza Miloša glavni kovač, koji je bio nazovi vođa zanatlija koji su bili protiv selidbe iz Savamale, dobio je zbog toga 25 „po turu“ i tek tada su sve zanatlije, čiji je zanat bio isuviše bučan, pristale da se isele u tako daleki kraj, što bi oni tada rekli Bogu iza leđa.

Ilija Čarapić, koji je jedno vreme bio predsednik opštine ili prvi gradonačelnik Beograda, imao je zadatak da deli placeve na Terazijama. Ko god je pristajao da ogradi plac, dobijao ga je besplatno. Naravno u cilju je bilo tadašnjoj vladi da što pre uredi taj prostor,a ograđivanje placeva je prvi korak, jer čim ogradite plac krećete i da ga sređujete.

Uvodeći vodu u Beograd Turci su duž zidanog vodovoda koji uzima vodu iz mokroluških izvora, na izvesnim daljinama zidali kule, na koje su vodovodnim cevima uzvodili vodu, da bi ona dobila viši skok za svoj dalji tok. Takve kule bile su: jedna gde je danas Terazijska česma, druga gde je bila kafana Ruski Car (danas Vapiano), a treća je bila onde gde je do pre par godina bio restoran Grčka kraljica.

Od te tri kule najveća je bila ona na Terazijama. Ta je kula, pored svoje veće visine, stajala na prostranoj čistini, daleko od okolnih kuća, a bila je viša od svih okolnih zgrada. Sve te kule Turci su zvali Terazije za vodu. Od tada i zbog toga se centar našeg grada zove Terazije. Terazije nastaju onde gde trg počinje da se širi i one su jajastog oblika. Evo kako su na osnovu beleški beogradskih pisaca Terazije nekada izgledale.Krećemo na „virtuelno putovanje“:

Na uglu sadašnje Sremske ulice i Terazija, na mestu gde je sada hotel Evropa bila je nekada jedna žuta kuća na sprat. Dole je bilo nekoliko prodavnica, a na spratu se nalazila redakcija časopisa Zvezda. Pored Zvezde je bila kafana Zlatni krst.

U taj kafani je 1875. godine nikla rodoljubiva ideja da se pomogne golorukim ustanicima u Bosni i Hercegovini.Tu su se prikupljali novčani prilozi za ustanike i tu su se prijavljivali za dobrovoljce. Za vreme srpsko-turskih ratova odatle su kretali dobrovoljci na bojište.

Nedaleko od Zlatnog krsta nalazila se gostionica “Albanez”, neka vrsta studentoke menze. Iznad Albanez kafane postojala je „Zlatna slavina“, lokal u koji su navraćali književnici i novinari. Pored “Zlatne slavine” nalazila se knjižara. Do nje je bio hotel “Balkan” koji je imao jedan sprat i važio kao hotel “za sve staleže”. Između hotela “Balkan” i današnjeg hotela “Moskva” bila je čuvena “Terazijska česma”. Imala je četiri slavine koje su ukupno davale 524 grama vode u sekundi. Česmu je obnovio knez Miloš. Temelj je udaren 16. jula 1859. godine, a početkom 1860 godine bila je gotova. Na placu današnje “Moskve” nalazila se kafana “Velika Srbija” i nekoliko malih prodavnica sa raznovrsnom robom.

Dalje je bila Viktorovićeva apoteka, koja je u oba rata nastradala od bombardovanja. U neposrednoj blizini Viktorovićeve apoteke, prema nekadašnjoj tramvajskoj stanici, postojala je kuća Lazara Arsenijevića – Batalake, poznatog istoričara. Do njegove kuće bila je kafana “Kod dva tigra” (do pre 10ak godina restoran “Atina”), jedan vrlo mali lokal, u koji je često svraćao pesnik Đura Jakšić.

Na drugoj strani ulice nalazi se i danas zgrada u renesansnom stilu u kojoj je nekada bio Terazijski kvart, pa posle Ministarstvo pravde, a danas niz nadleštava. Na širem prostoru Terazija bile su tri poznate mehane: “Uroševa pivnica”, “Takovo” i “Pariz”. Hotel “Kasina” sazidan je još 1858. godine. U toj kući obrazovana je nekakva kasina za naročite članove, pa je po njoj dobio ime i lokal.

Godine 1918. kratko vreme zasedavala je u sali “Kasine” Narodna skupština Srbije, a posle nje do 1920. godine priređivalo je predstave Narodno pozorište. Na uglu Nušićeve ulice (ranije Skopljanske) nalazila se staklarska radnja, a posle je tu bila prodavnica suhomesnatih prodavnica (tu su sada Robne kuće Beograd kao i firma u kojoj radi moj dobar drug:)). Niže od ove radnje bila je poznata poslastičarnica.

Godine 1860. inicijativom Atanasija Nikolića, književnika, zasađeni su kestenovi na Terazijama. Na današnjem placu palate “Albanije” bila je kafanica “Albanija” uvek puna dima, gde su se skupljali ljudi različitih staleža i uzrasta. Prilikom rušenja zgrade 1937. godine u temeljima je nađen kostur praistorijskog mamuta.
Najnoviju promenu i regulisanje Terazija izvršeni su 1948.godine.

 

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInEmail this to someone

17 comments on "(Ne)poznate Terazije"

  1. Milutin
    Reply

    Lep tekstic, interesantne INFO.
    Radujem se sledecem tekstu o BGu 😉

  2. Vlada
    Reply

    Da li neko zna koja je ovo kafana na slici, tj koji deo Beograda, ulica..?!

  3. Aleksandra
    Reply

    :) hvala jos jednom na interesantnim saznanjima … ponajvise za “Albaniju” i kostur mamuta :/

  4. Petar
    Reply

    Eeeee, kad bi se danas besplatno delili placevi na Terazijama… :)

  5. elpis
    Reply

    Super tekst – kao i uvek naravno :-) Svaka cast INFO .. Pozdrav za gospodina ovaj autora teksta :-) :-) :-)

  6. Boem
    Reply

    Interesantna informacija , naucih nesto novo :)

  7. sandra
    Reply

    Bas lepo sto nas neko pod ucava o nasem gradu hvala 011 infu :-).

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *